Nhưng thất bại của việc trao PNTR cho Việt Nam có thể còn tác động đến chính những nỗ lực của Nhà Trắng đang cố gắng chiều lòng những nhà sản xuất dệt may của Mỹ. Đây là một trường hợp điển hình cho thấy chủ nghĩa bảo hộ không chỉ có tác động một chiều.

Không phải ngành kinh doanh đồ may mặc mà các nhà sản xuất sợi mới là những kẻ phải e ngại hàng dệt may Mỹ.
 
Quyền lực vận động hành lang của ngành dệt may là một câu chuyện cũ, và chính quyền Bush đã chấp nhận nhượng bộ ngành công nghiệp dệt may Mỹ bằng một số điều khoản đặc biệt về hạn ngạch đối với Việt Nam. Cụ thể là sự đồng ý cho phép hạn ngạch được áp đặt lại nếu như phát hiện hàng dệt may của Việt Nam nhập khẩu vào Mỹ tăng ồ ạt. Tuy nhiên điều đó vẫn là chưa đủ đối với số đông của ngành dệt may, những người đã đòi các thượng nghị sĩ đảng cộng hòa Lindsey Graham (Nam Carolina) và Elizabeth Dole (Bắc Carolina) trì hoãn việc thông qua dự luật này.

Nhưng điều này không đáng ngại vì bản dự luật này có sự ủng hộ của cả hai đảng và có nhiều hơn 60 lá phiếu của thượng nghị viện đủ để được thông qua ở nghị viện.

Và đáng nhẽ nên yêu cầu đưa dự luật này ra để biểu quyết, Nhà Trắng lại lựa chọn một sự nhượng bộ nhiều hơn với chủ nghĩa bảo hộ. Trong một lá thư gửi tháng 12, hai Thượng nghị sĩ, Bộ trưởng thương mại Carlos Gutierrez và Đại diện thương mại Susan Schwab lại cho phép thực hiện chế độ “điều tra chống bán phá giá tự động” chống lại hàng dệt may của Việt Nam trong những trường hợp đặc biệt. Tức là chính phủ đã tuyên bố nhượng bộ với quyền lực lobby của ngành dệt may...

Điều này đang gây ấn tượng mạnh. Trước hết là chính phủ Mỹ hầu như không bao giờ tự động điều tra chống bán phá giá. Lần gần đây nhất có lẽ là vụ điều tra sản phẩm gỗ xẻ vào năm 1991. Theo luật chống bán phá giá, bản thân ngành công nghiệp dệt may có thể tự bảo vệ bằng cách đưa ra bằng chứng rằng họ đang bị tổn hại do việc nhập khẩu các sản phẩm được coi là cùng loại.

Đáng ngạc nhiên là ngành công nghiệp dệt may của Mỹ lại không phải cạnh tranh với các sản phẩm may mặc mà các nhà bán lẻ của Mỹ nhập khẩu từ Việt Nam. Ngành công nghiệp dệt may của Mỹ chủ yếu sản xuất sợi vải. Vì thế chính quyền Bush đang cam kết bảo vệ ngành công nghiệp sợi của Mỹ bằng cách hạn chế việc nhập khẩu một loại mặt hàng khác. Điều này cũng giống như việc Mỹ đã từng bảo hộ những nhà sản xuất ôtô trong nước bằng cách hạn chế nhập khẩu lốp xe. Quyết định này tạo tiền lệ nguy hiểm và có thể vi phạm các điều luật của WTO.

Hiện trạng, ngành công nghiệp dệt may của Mỹ đang cố gắng để duy trì những đặc lợi của nó ở Trung Mỹ. Nếu dự luật được thông qua, quần áo từ Việt Nam có thể sẽ có giá thấp hơn so với các sản phẩm tương tự từ Honduras. Các nhà sản xuất ở Trung Mỹ mua sợi của Mỹ, vì thế những thế lực vận động hành lang cho ngành dệt may đang cố gắng ngăn chặn hàng xuất khẩu từ Việt Nam để bảo vệ lượng hàng xuất khẩu của mình tới Honduras.

Như vậy, theo cam kết của chính quyền Bush thì thực chất, người hưởng lợi chính là các hãng lớn sản xuất sợi như Parkdale Mills. Và người chịu thiệt chính là người tiêu dùng Mỹ, sẽ phải trả nhiều tiền hơn cho quần áo của mình.

Các lý lẽ này cũng không đủ để Quốc hội Mỹ thông qua PNTR cho Việt Nam kịp thời trước chuyến đi của Tổng thống Bush. Dự luật đã thất bại của Nhà Trắng một phần lại bởi vì những người theo đảng Cộng hòa gây áp lực lên Nhà trắng không thông qua dự luật có những sự nhượng bộ với ngành dệt may.

Việc những nhà bán lẻ và nhập khẩu hàng dệt may ở Mỹ giận dữ vì trò hai mặt của sự bảo hộ là hoàn toàn có thể thông cảm được và họ băn khoăn liệu dự luật này có đáng được sự ủng hộ của họ hay không. Dự luật này có thể được biểu quyết lại trong kỳ họp sắp tới của Quốc hội sắp kết thúc nhiệm kỳ, nhưng chưa bao giờ có thể nói trước về các dự luật thương mại.

Thất bại này là một thí dụ minh họa nữa cho thấy sự nhượng bộ chiến thuật với chủ nghĩa bảo hộ cho dù khôn khéo cũng khó mang lại những lợi ích cho thương mại tự do như những người ủng hộ nó quả quyết. Nhà Trắng đã thanh minh rằng biến cố về thuế quan của ngành thép và trợ giá nông sản trong nhiệm kỳ đầu tiên là do cái giá của việc thi hành các hoạt động xúc tiến thương mại, nhưng điều đó cũng không làm cho sự phản ứng của thế giới bớt gay gắt.

Người ta ngờ rằng Tổng thống Bush biết rõ tất cả những điều này, nhưng những cố vấn thân cận ở Nhà Trắng, những người gây ra tình trạng xáo trộn này, nợ ông một lời xin lỗi về chính sách với Việt Nam. Cho đến bây giờ họ cũng chỉ đạt được những bước tiến tới những thị trường mở bằng một tiền lệ xấu về chủ nghĩa bảo hộ.