Tiềm năng và sự tăng trưởng của Việt Nam hiện nay là không thể phủ nhận. Kinh tế đất nước càng được thúc đẩy hơn bởi làn sóng xuất khẩu sang Mỹ, khi một thỏa thuận thương mại được thông qua, trong đó có việc Mỹ giảm thuế với hàng nhập khẩu Việt Nam.

Hiệp định song phương được ký kết năm 2000 sau thời kỳ dài đàm phán đã cho phép các công ty như Nike, Victoria's Secret và Disney dồn vốn đầu tư vào lĩnh vực hấp dẫn nhất của Việt Nam: đó là lực lượng lao động trẻ phong phú, cần cù, tích cực.

Các con số thống kê của Mỹ cho thấy, thương mại Mỹ - Việt đạt 8,1 tỉ USD trong năm 2006. So sánh với thương mại hai chiều chỉ đạt 1,1 tỉ USD năm 2000 khi hàng xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ chưa đầy 400 triệu USD.

Bước tiến vượt bậc trong xuất khẩu, và những nghề nghiệp mới do nó tạo ra - là động lực cho sự bùng nổ về tiêu dùng. Người Việt Nam nhà nhà mua tivi, máy tính, camera, đi du lịch nước ngoài... Cuộc cách mạng tiêu dùng này được coi là ''kết quả'' kể cả về chiều sâu, chiều rộng của một xã hội thịnh vượng.

Vấn đề tồn tại

Tuy nhiên, qua hai thập niên cải cách kinh tế, vẫn còn nhiều vấn đề tồn tại mà khi gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới, Việt Nam sẽ phải vật lộn và giải quyết những tồn tại ấy. Cam kết thực hiện chương trình dài hạn về cải tổ, tự do hóa, tư nhân hóa sẽ đổi mới kinh tế và cả hoạt động của chính phủ, đồng thời tạo ra một sân chơi mới cho các công ty nước ngoài.

'Tất cả mọi người đều hiểu rằng, đầu tư trực tiếp nước ngoài là điều có lợi, mang lại dòng vốn và những kỹ năng quản lý'', Võ Trí Thanh, một chuyên gia về chính sách thương mại của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nói. 'Tuy nhiên, có một số lĩnh vực khá nhạy cảm, và vì thế cũng có nhiều khó khăn. Những ngành công nghiệp đòi hỏi chuyên môn cao có thể được hưởng lợi từ hội nhập và sử dụng những lợi thế so sánh của chúng tôi. Nhưng các ngành công nghiệp nặng đòi hỏi nguồn vốn lớn như mía đường, giấy hay xi măng có thể mất vị thế của mình''.

Mặc dù với những cam kết khi gia nhập WTO, Chính phủ Việt Nam vẫn còn đứng trước những mâu thuẫn xung quanh việc: để các doanh nghiệp nhà nước là đối tượng của áp lực cạnh tranh thị trường hay ''buông xuôi'' họ. Trong khi từ bỏ quyền kiểm soát một số doanh nghiệp nhỏ, Chính phủ đã đổ dòng vốn lớn vào một số doanh nghiệp nhà nước, hy vọng tạo ra những nhà vô địch quốc gia kiểu như mô hình Hàn Quốc.

Những lĩnh vực ấy là bảo hiểm, khai khoáng, dầu mỏ, vận tải, viễn thông và điện lực. Hà Nội đã thành lập một công ty mẹ thuộc quyền sở hữu nhà nước - kiểu như Temasek của Singapore - để quản lý vốn đầu tư và tối đa hóa lợi tức.

Cơ sở hạ tầng

Hiện nay, cơ sở hạ tầng của Việt Nam dường như quá tải với nhu cầu hiện tại. Điện lực Việt Nam ước tính có thể thiếu 1.700 mega-watt năm tới. Các cảng xung quanh thành phố Hồ Chí Minh, đầy ắp công-ten-nơ và không hề có một cảng mới nào dự kiến đi vào hoạt động trong ba năm tới hay sớm hơn.

Trong khi đó, Hà Nội có tham vọng thực hiện những kế hoạch phát triển cơ sở hạ tầng, với vai trò lớn hơn của lĩnh vực tư nhân. Tuy nhiên, tiến trình này diễn ra không như ý muốn.

Hơn một thập niên qua, chỉ có 12% tổng vốn doanh nghiệp nhà nước - hầu hết là ở công ty nhỏ - chuyển sang cổ phần và chỉ một nửa trong số ấy thuộc về tư nhân, phần lớn là thuộc về các nhà quản lý và nhân viên của doanh nghiệp. Tiến trình chậm chạp này là do việc lưỡng lự khi đưa ra quyết định, khả năng công nghệ kỹ thuật và cả hạn chế về mặt tư tưởng.

Tuy nhiên, trong quá trình vận động của thị trường, Việt Nam đã diễn ra những thay đổi lớn. Giá trị cổ phiếu trên thị trường chứng khoán non trẻ đã tăng 144% năm ngoái - khiến chứng khoán Việt Nam trở thành một trong những thị trường ''sức sống'' nhất thế giới.

Trong khi những ngân hàng đầu tư lớn vội vã giúp đỡ các khách hàng nước ngoài hăm hở khám phá một trong những nền kinh tế phát triển nhanh nhất châu Á, thì những công ty địa phương cũng không hề chậm chân. Thị trường chứng khoán đột ngột mở rộng về quy mô khi các công ty địa phương đua nhau niêm yết.

Tổng mức vốn hóa của thị trường chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh đạt 9 tỉ USD vào cuối năm 2006, tăng mạnh so với con số 510 triệu USD một năm trước đó, trong khi số lượng các công ty niêm yết tăng tới 106 công ty (so với 30 công ty cùng kỳ năm trước). Riêng tháng 12 đã có 49 công ty mới niêm yết, doanh số trong ngày tăng lên mức đỉnh điểm ở 50 tỉ USD.

'Điều quan trọng là Việt Nam nhìn nhận các cam kết mở cửa là tốt hay xấu cho Việt Nam'', ông Thanh nhấn mạnh. ''Với người châu Á, lý thuyết không quan trọng. Họ sẽ nhìn vào thực tế, nếu mọi thứ trôi chảy, họ sẽ ủng hộ các biện pháp, hướng đi táo bạo. Nhưng các nhà đầu tư nước ngoài thì cần có sự kiên nhẫn''.